Dikkat Eksikliği mi, Sıkılmış Çocuk mu? Ayrımı Yapmak
Her hareketli çocuk DEHB değildir; her sessiz çocuk da dikkatli değildir. Dikkat sorunlarının arkasında neler olabilir ve değerlendirme nasıl yapılır?
Öğretmenden gelen “derste dikkati dağınık” notu, ebeveynlerin en sık kaygı nedenlerinden biri. Ancak dikkat sorunu bir belirtidir, tanı değil. Arkasında birçok farklı neden olabilir.
Dikkati dağıtan olası nedenler
- Uyku yetersizliği: En sık ve en çok atlanan neden.
- Kaygı: Zihni meşgul olan çocuk, derse yer bulamaz.
- Öğrenme güçlüğü: Anlamadığı dersi dinlemek, kimse için kolay değildir.
- Ekran ve uyaran fazlalığı: Hızlı uyaranlara alışan beyin, yavaş ders ortamında zorlanır.
- Ailede stres: Boşanma, hastalık, taşınma.
- Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB): Nörogelişimsel bir durum; ev, okul ve sosyal ortamların en az ikisinde, 12 yaşından önce başlayan ve süreklilik gösteren belirtiler.
DEHB’yi düşündüren işaretler
Yönergeleri tamamlayamama, eşyalarını sürekli kaybetme, sırasını bekleyememe, sürekli hareket halinde olma, başladığı işi bitirememe; bunlar yaşıtlarına göre belirgin biçimde fazlaysa ve birden çok ortamda görülüyorsa.
Değerlendirme nasıl yapılır?
Tek bir test ile DEHB tanısı konmaz. Kapsamlı bir değerlendirme; ebeveyn ve öğretmen formlarını, gelişim öyküsünü, dikkat ölçümlerini ve gerektiğinde çocuk psikiyatristi görüşünü içerir. Psikolojik danışman olarak değerlendirme ve yönlendirme yapar, tanı konduğunda ise davranışsal müdahale ve ebeveyn eğitimi ile süreci destekleriz.
Evde işe yarayan stratejiler (tanıdan bağımsız)
- Görevleri küçük parçalara bölün; her parça için net başlangıç ve bitiş.
- Görsel zamanlayıcı kullanın.
- Ödev alanını sade tutun; masa üzerinde yalnızca gereken.
- Hareket molaları: 20 dakika çalışma, 5 dakika hareket.
- Olumlu davranışı anında fark edin.
